Met het onderwijs in Nederland is er iets vreemds aan de hand. Aan de ene kant zijn scholen al jaren in de weer om hun onderwijs op tal van punten te vernieuwen. Cursussen worden gevolgd; nieuwe werkwijzen worden ingevoerd. En natuurlijk wordt alles keurig in plannen vastgelegd en geëvalueerd. Kortom: je zou verwachten dat het onderwijs nog nooit zo goed is geweest als op dit moment.
Aan de andere kant echter, is het geklaag over ons onderwijspeil niet van de lucht. “Dit is achteruit gegaan” en “dat weten ze niet meer”. Zeker als je de kranten mag geloven, is het met ons onderwijspeil maar droevig gesteld. De vraag rijst dan: hoe zijn deze twee zaken met elkaar te rijmen? Steeds maar verbeteringen en toch wordt er geklaagd.
Een voor de hand liggend antwoord luidt: je kunt het onderwijs vroeger en nu moeilijk met elkaar vergelijken, want kinderen leren nu heel ándere dingen. Er is immers van alles bijgekomen: computers, sociale vorming, Engels, enz., enz. Daarbij zitten heel wat zaken die we belangrijk vinden en die we niet zouden willen missen. En ja, als er meer aandacht moet zijn voor het een, gaat dat weer ten koste van het ander. Met andere woorden: het onderwijs valt niets te verwijten; we doen gewoon wat de moderne tijd (of: de samenleving) van ons vraagt!
Wij geloven echter dat hiermee niet alle kritiek weerlegd is. Het kan heus geen kwaad als scholen zich ook eens de vraag stellen: zijn alle vernieuwingen wel verbeteringen geweest? Is ons onderwijs op bepaalde punten niet onnodig slechter geworden? Wij menen van wel. Een goed voorbeeld is het vak rekenen. Daarvan is aangetoond dat bepaalde rekenvaardigheden zijn achteruit gegaan. Deze constatering gaat samen met een bepaalde kritiek op de moderne ‘realistische’ methoden die nu door vrijwel alle scholen gebruikt worden. Kort samengevat: het realistisch rekenen legt een grote nadruk op het begrijpen van sommen, maar biedt te weinig gestructureerde oefenstof (in de vorm van het traditionele cijferen). Als team onderschrijven we deze kritiek. Daarom hebben we inmiddels onze realistische rekenmethode (waarvan we het goede willen behouden!) aangevuld met de nodige hoeveelheid oefenstof in de vorm van ‘rijtjessommen’. Ook hebben we de ‘oude’ staartdeling weer in ere hersteld, omdat deze simpelweg veel efficiënter werkt dan de realistische ‘hapmethode’.
Waarom vertellen we dit verhaal? Omdat hiermee goed geïllustreerd wordt, wat we eerder al zeiden: we hangen niet één onderwijsconcept aan. Dat betekent ook dat we niet achter elke onderwijsvernieuwing aanrennen. We proberen kritisch te blijven, simpelweg omdat we beseffen dat niet elke vernieuwing ook een verbetering is. Criterium moet steeds zijn: is het een verbetering voor de leerlingen? Gaan ze er beter door rekenen, lezen, schrijven en omgaan met anderen? Om dit te kunnen beoordelen vragen we ons dan ook af: worden vernieuwingen ondersteund door wetenschappelijk onderzoek? Nuchter blijven, afwegingen maken en dan het goede overnemen. Dat is onze strategie.
Behalve het warmlopen voor kwalitatief goed onderwijs, is er nog een benadering die onze speciale sympathie heeft. Dat is: kernzaken eerst! Kernzaak in het onderwijs is volgens ons de leerkracht en de klas met kinderen. Dáár gebeurt het. Daar moet dus de prioriteit liggen!
Wat we de laatste tijd helaas te veel gezien hebben is een wildgroei van allerlei ‘secundaire processen’. Meer managementlagen, meer administratieve rompslomp en vooral ook de tendens: als het op papier maar goed is. Als ProBaz proberen we deze tendens te keren door bewust af te zien van een extra bovenschoolse directielaag. Als school Reuzenhoek willen we dat leerkrachten allereerst hun energie besteden aan het lesgeven zelf. Dat is het meest effectief en levert tevens de meeste arbeidsvreugde op. Het bijhouden van een administratie is tegenwoordig onmisbaar, maar we proberen de mate ervan zoveel mogelijk te beperken. Dit geldt zeker ook voor het werk van de directie. Veel bijzaken dreigen alle tijd op te slokken. Wij kiezen er daarom voor om zoveel mogelijk het onderwijs zélf de prioriteit te geven.